Drieduizend jaar jodendom in Nieuwe Kerk

Fantastische verhalen zijn er te over als het gaat om het joodse volk en zijn religie. Over de roerige geschiedenis van Jeruzalem waar joden, christenen én moslims verdeeld over de prachtige oude stad hun heilige plekken hebben, over de verwoeste Tempels met de Klaagmuur als laatste restant, over het land zelf met zijn veroveringen en bezettingen, over de oprichting van de staat Israël in 1947 en over de vondst van de beroemde Dode Zee-rollen in datzelfde jaar. De jonge bedoeïnenherder die zoekende naar zijn geit op de manuscripten stuitte in een grot nabij Jericho, schreef onbewust een fabelachtig stukje wereldgeschiedenis.

Het is dat fascinerende verhaal van drieduizend jaar joodse cultuur, kunst, godsdienst en geschiedenis dat deze winter aan de hand van wel vijfhonderd van heinde en verre afkomstige bruiklenen wordt verteld in De Nieuwe Kerk in Amsterdam. Jodendom. Een wereld vol verhalen heet de tentoonstelling dan ook, die na het boeddhisme, christendom en islam de nummer vier is in de serie gewijd aan de grote religies in de wereld. En waarmee directeur Ernst Veen na dertig jaar afscheid neemt van zijn Nieuwe Kerk en de Hermitage. Verhalen dus. Verhalen van en over het jodendom en het joodse volk. Over zijn godsdienst, zijn leven, de vele gebruiken, de prachtige voorwerpen die daarbij horen, heilige plaatsen, de feesten en gedenkdagen en over het eten van in honing gedrenkte stukjes appel en wensen als 'Moge het goed en zoet nieuw jaar zijn'. Over koosjer en sabbat en over zilveren Torakronen en het ontsteken van de Chanoekalamp.

Kortom, belangrijke elementen uit het jodendom als religie en geschiedenis met een hoofdrol voor het Boek. Deze Tenach of de Hebreeuwse Bijbel omvat verhalen uit het Oude Testament zoals ze door orthodoxe mannen dagelijks worden bestudeerd. Met de Tora als centraal geschrift met de vijf boeken van Mozes. De Tora beschrijft de schepping en de oorsprong van het joodse volk en zegt hoe de samenleving en het leven dienen te worden ingericht. Jodendom is een coproductie met het Joods Historisch Museum in Amsterdam. Topstuk is een van de Dode Zee-rollen uit de eerste eeuw voor Christus die normaliter als kroonjuwelen worden gekoesterd in een apart deel van het Israel Museum in Jeruzalem. Net zo bijzonder is die ene pagina van de oudste bijbel ter wereld, geschreven in de tiende eeuw in Tiberias: de Codex Aleppo. Verder onder meer de oudste complete Torarol (uit de Staatsbibliothek in Berlijn), kostbare handschriften en twee schilderijen van Chagall uit het Tel Aviv Museum of Art, die na lange tijd in depot weer daglicht mogen zien. Om te beginnen dus in Amsterdam. Jodendom.