Berg

Wielerjournalist Thijs Zonneveld wil dat Nederland een twee kilometer hoge berg krijgt. Een groteske wens, maar Zonnveld raakte bij veel mensen een gevoelige snaar: inmiddels heeft een heel platform aan bergdeskundigen, bedrijfsmensen, ontwerpers en enthousiastelingen zich over de Nederlandse berg ontfermd. Op www.diebergkomter.nl kun je bijvoorbeeld het conceptfilmpje zien van design- en architectuurbureau Hoffers Krüger: een even prikkelend als ronkend voorstel voor een gefaseerd gebouwde, zo bont mogelijk ingerichte berg, waar tegelijkertijd geskied en gedoken kan worden, waar de één thee drinkt op het terras terwijl de ander in een bobslee naar beneden sjeest. Alpinisme op Hollandse hoogten, het zou zomaar moeten kunnen, want, zoals Hoffers Krüger het stelt: 'de natuur laat zich construeren'.

Intussen biedt de website T-shirts en 'stukjes berg' te koop aan, om de financiering van het haalbaarheidsonderzoek rond te krijgen. Zonnevelds berg doet mij denken aan een video-installatie die ik in de Berlijnse dependance van het Guggenheim Museum zag. In When faith moves mountains (2002) toont kunstenaar Francis Alÿs hoe vierhonderd, met scheppen uitgeruste Peruanen een 500 meter hoge zandheuvel aan de rand van Lima tien centimeter opschuiven; als een lint bewegen ze zich over de kleine berg, en met elke stap scheppen ze het zand een stukje verder. Een half uur duurt de actie, die Alÿs op drie videoschermen vangt: links zie je de ene kant van de berg, rechts de andere, terwijl het middenscherm close ups van de zwoegende scheppers en veel opwaaiend stof toont. Het mooiste van de installatie, die deels op www.vimeo.com te bekijken valt, is het moment waarop links de mensen net voorbij de top van de berg zijn, en ze rechts in de verte opdoemen.

Daar moet je dus wel twintig minuten op wachten; When faith moves mountains is een oefening in geduld die weinig museumbezoekers die ochtend in Berlijn opbrachten - alsof het kijken naar een bewegende berg net zo vermoeiend is als het verplaatsen ervan. Wat ik me bleef afvragen: hoe heeft Alÿs al die mensen zo ver gekregen dat ze aan zijn schijnbaar zinloze actie meededen? In the making of vertellen deelnemers hoe ze Alÿs' plan eerst onzin en tijdverspilling vonden, en toen toch warm liepen. 'Het gaat erom dat je samen met een hoop andere mensen iets voor elkaar krijgt', zegt een van hen, alsof het om de bouw van een buurthuis ging.

Het project deed hen ook fris naar de omgeving kijken, zette hen aan het denken over de onuitroeibare expansiedrift van de mens, en was bovendien simpelweg een fysieke uitdaging die ze aan wilden gaan. 'Bovenop de berg voelde ik me alsof ik op de top van de wereld stond'. Zo vond iedereen zijn persoonlijke bevrediging in een plan dat op het eerste gezicht volkomen gestoord leek. En dat maakt When faith moves mountains een prachtige blauwdruk voor de Zonneveldse berg. Als ik straks een T-shirt aanschaf, zal ik me toch een beetje voelen alsof ik mijn eerste schep zand verschuif.