Lievelingsfilm

Het leek wel een filmclub, de treincoupé waarin ik zat. Terwijl ik mijn boek over de Franse film ter hand had genomen, onthulden achter mij twee jonge studenten hun grenzeloze cinefilie aan elkaar.Ik kon het niet laten mee te luisteren; soms moest ik de neiging onderdrukken om mijn hoofd boven de bank te steken en in het gesprek binnen te dringen. Als voetballer blijf je ook maar moeilijk aan de kant staan wanneer je een stel mensen balletje ziet trappen. Stel ik me zo voor. Wat zijn lievelingsfilm was, wou de een van de ander weten - ik noem ze vanaf nu François en Jean-Luc. Annie Hall (1977) van Woody Allen, antwoordde Jean-Luc meteen. 'Een mooie film,' reageerde François, 'Behalve dan de scène waarin Woody in de bioscoop die man vanachter het bord vandaan haalt. Dat vind ik nogal flauw, en dat had Godard ook al lang gedaan, zoiets.'

Annie Hall is ook een van mijn favoriete films; hoofdrolspeelster Diane Keaton was met haar hip-sjofele kleren, lange sluike haar en wipneus lange tijd de mooiste vrouw die ik kende. En de scène met de man achter het bord vind ik nou net een van de leukste filmscènes die ik ken. Alvy Singer (Allen) en zijn vriendin Annie Hall (Keaton) staan te wachten in de bioscoop, wanneer de bezoeker achter hen begint te klagen over de overwaardering van de films van Fellini.

Alvy walgt van de snobistische monoloog, en richt zich van lieverlee zelfs tot het bioscoop-publiek: 'Wat zou u doen als u in de bioscoop voor zo'n man zou staan?'. Waarop de mannen beginnen te bekvechten; wanneer ze elkaar beschuldigen van een misinterpretatie van het werk van filosoof Marshall McLuhan, haalt Singer McLuhan zelf tevoorschijn vanachter een reclamebord. 'U heeft helemaal niets van mijn werk begrepen,' zegt McLuhan tegen de snob. 'Als het leven toch zo mooi was..' concludeert Singer, opnieuw recht in de camera kijkend - een uitsmijter die van de scène een prachtige mop maakt. Maar op mijn mening zat niemand te wachten, in de trein. 'Mensen denken dat Annie Hall alleen maar een komedie is,' ging Jean-Luc verder. 'Maar onder alle humor gaat een tragedie verborgen.'

Ik dacht aan de mooiste scène uit Annie Hall, waarin Alvy en Annie samen kreeften koken, en ze veel verliefde lol met elkaar hebben als de kreeften in de keuken ontsnappen. Later, wanneer ze net uit elkaar zijn, probeert Alvy hetzelfde plezier met een ander meisje te beleven - inclusief ontsnapte kreeften. Ik herinner me dit vaak, en hoop dan zelf nooit voorbij de eerste kreeftenscène te komen.

'Ik had medelijden met Alvy,' zei François. 'Annie kon ik niet uitstaan. Maar dat komt doordat ik haar associeer met iemand die ik ken.' Zo persoonlijk kun je de mooiste films opvatten, blijkt maar weer. 'Ik ken niemand die op haar lijkt,' zei Jean-Luc. Het klonk opgelucht, maar ook alsof hij opeens een diep gemis had ontdekt. Een korte, uiterst filmische stilte, en toen ging het gesprek verder - zij het niet meer over Annie Hall.