Mopperen

Ik heb zin om een keer ouderwets te klagen. Om te beginnen: bij een filmconcert dat ik onlangs gaf in Zwolle, ging het helemaal mis met het geluid.
Terwijl ik aan de piano zat en een violiste begeleidde in mijn score voor Alfred Hitchcocks The lodger (1927), liep een cd mee met mijn op de computer gecomponeerde muziek. Die muziek vormt het skelet voor de improvisaties die wij ter plekke op viool en piano deden. Maar de cd liep krakend vast, tot er alleen nog maar wat lelijk gegrom uit de speakers kwam, en mijn violiste en ik van lieverlede dan maar puur akoestisch gingen spelen. Luid applaus na afloop, maar ik kon het niet laten om het publiek te wijzen op wat er allemaal was misgegaan. Dat had ik niet moeten doen, protesteerde een dame. 'Wij waren zo op de film geconcentreerd, we hebben helemaal niets gemerkt.' Blijkbaar vond ze dat ik de sfeer en de kwaliteit van de voorstelling tenietdeed door de mankementen zo uit te spreken. 'Het was prachtig', zei ze nog.

Dan had ik die computermuziek dus net zo goed achterwege kunnen laten, dacht ik als lichtverbitterde artiest, of de cd voor extra effecten over de grond kunnen schuren. Wat het beeld betreft werd The lodger, Hitchcocks eerste echte thriller, ook niet al te best gebracht. De kersverse digitale projector was zo geprogrammeerd dat hij alleen films in het gestandaardiseerde breedbeeldformaat kon vertonen, terwijl The lodger, net als vrijwel alle andere films uit die tijd, min of meer vierkant van formaat is. Dus hadden alle personages het letterlijk te breed, en droeg de Big Ben - de film speelt zich af in mistig Londen - vier ovalen wijzerplaten. Maar ook dat zal geen mens gemerkt hebben. Ik heb meegemaakt - en nu ga ik pas echt heel sikkeneurig klinken - dat mensen boos de zaal verlieten wanneer een film vanaf dvd werd vertoond en niet vanaf 35 mm. Maar die tijd lijkt voorgoed voorbij.

De digitalisering van het bioscoop- en filmhuiswezen vindt overal plaats, met alle uitwassen van dien. Maar zelfs wanneer een bejaarde film op hypermoderne wijze horizontaal wordt uitgerekt, is er geen toeschouwer die er nog naar kraait. 'Wij waren zo op de film geconcentreerd, we hebben helemaal niets gemerkt.' Daar word ik wel droef van, ook wanneer ik voor mijn film-journalistieke werk naar persvoorstellingen ga en de te bespreken films digitaal voorgeschoteld krijg. Ziet er niet uit, die overdreven kleuren, die matige resolutie, dat gebrek aan korrel en textuur. Het bijna onbeschrijfbare, wat schemerige laagje vernis dat 35 mm over de werkelijkheid legt, verdwijnt met de veel hardere, veel kalere digitale projectie. De bioscoopervaring maakt zo steeds meer plaats voor een soort uitvergrote thuisbioscoop. Het enige verschil met een avondje op de bank dvd kijken, is de grootte van het scherm. Maar dat zal volgens veel bioscoopbezoekers wel weer altijd zo zijn geweest.

Ik stop met mopperen. Volgende week, om me weer jong en buigzaam te voelen, een hommage aan de digitale (bioscoop)revolutie.