Pina leert senioren 3D kijken

Begin deze week heb ik nog een film 'ingehaald' die ik in alle drukte bijna had gemist, maar waar ik als filmcriticus toch echt een mening over moet hebben: Pina, Wim Wenders' mozaïek-achtige portret van de vermaarde choreografe Pina Bausch (1940-2009). De eerste artfilm in 3D, zo werd Pina het afgelopen jaar steeds gebracht en gevierd; een beroepsverplichting dus, die me op de vroege dinsdagavond naar de Nijmeegse Villa Lux dreef. Mijn vriendin en ik waren veruit de jongste bezoekers. Aan de poorten van de filmzaal verzamelden zich voornamelijk grijze mensen in deftige kledij, de meeste met een serieuze uitdrukking op het gezicht - een beetje hetzelfde publiek als je in een gemiddelde concertzaal aantreft wanneer Mozart en Bruckner op het programma staan. Ze scharrelden wat om de kast met 3D-brillen, voelden eens aan zo'n bril, zetten ze op, alsof ze alvast wat aan dit kleine circus wilden wennen. Even later zat iedereen keurig met de brillen op in de zaal, en hing er dezelfde sfeer van nieuwsgierigheid en ongeduld in de zaal die je ook bij de eerste vertoningen van Avatar (2009) kon proeven. 'Het zal wel vooral vanwege de kleuren zijn', zei een man achter me; blijkbaar was de hele 3D-rage tot nu toe aan hem voorbijgegaan.

Dat hij niet de enige was, bleek wel toen de eerste beelden van Pina zich ontvouwden. De 'oo's en 'aa's waren niet van de lucht; sommige mensen wisten letterlijk niet wat ze zagen, en het zou me niets hebben verbaasd wanneer ze eigenhandig naar al die waaiende gordijnen, opwaaiende bladeren en van het scherm springende lijven hadden gegrepen. Wim Wenders speelt dan ook een subliem spel met dieptewerking, perspectief en volume, rapsodisch springend van het ene Bausch-stuk naar het andere, van de ene danser naar de andere, en zelfs het meest gewone zicht op een straat in Wuppertal ziet er in 3D spannend uit. Maar Pina is niet een film die je van alles naar het hoofd slingert; de 3D-techniek wordt nergens als een kermis-attractie ingezet. De film krijgt er meer reliëf van, geeft je in 3D vaak ook het gevoel dat je echt daar bent, naast, onder, boven of achter de dansers; en de filmzaal wordt vaak daadwerkelijk een verlengstuk van het theater.

Na verloop van tijd wen je eraan, en het is dus geen wonder dat de kreten van verbazing al snel verstomden. Precies zoals dat bij Avatar ging. Wat mij betreft zijn Avatar en Pina, hoeveel tromgeroffel er ook met die films gepaard ging, juist in alle subtiliteit de beste 3D-films tot nu toe. Van de technische en artistieke revolutie die Avatar destijds aankondigde, is nog niet zoveel terecht gekomen; nog steeds functioneren de meeste films prima in 2D en blijft het vaak onduidelijk wat 3D nu eigenlijk heeft toe te voegen. Toch had ik in Villa Lux het gevoel dat die (r)evolutie weer wat verder opschoot - met al die senioren die dankzij Pina 3D leerden kijken. Het zou vast niet de laatste keer zijn dat ze die rare bril opzetten.