Zinsbegoocheling

De versmelting van film en werkelijkheid is een van mijn stokpaardjes, weet u als trouwe Oogappels-lezer.Maar het International Filmfestival Rotterdam (IFFR) kan er ook wat van. Elk jaar beweegt het festival zich uitdrukkelijk buiten de bioscopen, en nu pakken ze het extra stevig aan met het programma-onderdeel For real. Dat zaait allerlei interactieve filmprojecten, voorstellingen en installaties door de Rotterdamse binnenstad, met de bedoeling de bezoeker steeds weer op het snijvlak van realiteit en fictie te brengen. Zo kun je op het Schouwburgplein met een volslagen vreemde deelnemen aan het 'augmented reality'-spel Meet your stranger; hangt er op een muur vlakbij de Doelen een plakkaat met de tekst 'De personages en gebeurtenissen afgebeeld in dit spektakel zijn fictief'; en 'regisseert' kunstenares Germaine Kruip vrijdagavond in de Cruiseterminal op de Wilhelmina-pier het haven-uitzicht. Met een muzikale begeleiding door het Metropole Orkest, alsof je niet naar de Rotterdamse haven, maar naar een zwijgende film zit te kijken.

Prachtige projecten, stuk voor stuk, en ongetwijfeld zal de verbeelding van de toeschouwers er vaak door op hol slaan. Ook wanneer ze op andere plekken in de stad twijfelen of iets bij For real hoort, of niet. Voor hetzelfde geld sta je een tijd lang naar stoethaspelende glazenwassers te staren, in de veronderstelling dat het door het IFFR ingehuurde kunstenaars zijn. Aan de andere kant ben je na een flinke dosis For real misschien ook weer zo beducht op dergelijke verrassingen dat alle ontvankelijkheid verdwijnt en geen enkele echte performance nog een verrassingseffect sorteert. Ik kan me ook voorstellen dat zulke kruisbestuivingen tussen film en werkelijkheid ook net iets minder goed werken binnen de context van een festival, dan wanneer ze het gewone dagelijkse leven interrumperen.

Kijk maar naar de promotiestunt die studio Fox onlangs uithaalde ter promotie van de nieuwe soort-van-superhelden-film Chronicle. Fox liet een reclamebureau een stel bestuurbare vliegtuigjes in de vorm van mensen bouwen, en vervolgens vloog de vreemde vloot een tijdje boven toeristische trekpleisters in New York en New Jersey. Veel passanten bij de Brooklyn Bridge en het Vrijheidsbeeld dachten daadwerkelijk dat ze mensen à la Superman zagen rondvliegen, en geef ze eens ongelijk: op YouTube kun je beelden van de actie bekijken (zoek op 'Flying people in New York City') en het oogt inderdaad bijzonder 'echt'. Zelfs als je weet wat er gebeurt, blijft het lastig om niet drie luchtwaarts buitelende jongens te zien, glijdend, duikend en zwevend door het zwerk dat het een lieve lust is.

Toch jammer dat achter zo'n prachtig staaltje zinsbegoocheling een gewiekste marketingstunt schuil gaat. Als ik daar had gestaan, omhoog turend naar het Vrijheidsbeeld, hadden ze mij gerust in mijn superhelden-waan mogen laten.