'De muziek toont mijn grillen'

In een schattig boerderijtje in het Brabantse Nederwetten doet Rob Frank de deur open.De man en manager van Lenny Kuhr neemt onze jassen aan. Hij is druk. Met bellen, maar ook in de keuken. "Koffie?" Even later, als Lenny aan tafel is geschoven, laat hij het resultaat van zijn noeste gekokkerel zien: een geurende bak limoncello. Lenny snuift de zoetscherpe damp van de Italiaanse citroenlikeur op met haar hele lijf. Lenny doet alles met haar hele lijf. Ze is zich bewust van elke beweging. Een sierlijke streek door haar haren. Doordringend kijkt ze. Als ze praat, geen woord te veel. Elke vraag laat ze rustig landen voor ze antwoordt. Lenny kennen we van De Troubadour waarmee ze in 1969 het Eurovisiesongfestival wint. En daarna de hit Visite. Liedjes uit de oude doos, passé, misschien zelfs een beetje truttig. Maar als Lenny Kuhr (1950, Eindhoven) iets juist niet is, dan is het truttig. Zeker niet in de muziek. Ze waagt zich aan de traditionele Portugese fado, even makkelijk als aan een Franse chanson of een Griekse zevenkwartsmaat. Ruim veertig jaar in de muziek, schrijft ze nog het ene lied na het andere en treedt ze op in het theater. Nu met de show Liefdeslied.

"Ritme, daar draait het om", vindt ze. En dus durfde ze het vorig jaar aan om mee te doen aan het programma Ali B op volle toeren. Liet rappers Ali B en Keizer 'haar' Troubadour hervormen. Zij maakte het lied Spijt als antwoord op Keizers nummer Mama, sorry dat ik vast zit. "Ik ben geen fan van rap. Maar het integreren van muziekstijlen, van generaties én van culturen, zag ik als een uitdaging." Spijt. Een krachtige emotie, vindt Lenny. Meteen herinnert ze zich dat ze als meisje door een juffrouw valselijk werd beschuldigd van het niet teruggeven van geld na het kopen van een pak melk. "Ik was er kapot van. Pas een paar dagen later kwam ze naar me toe, pakte mijn handen vast en zei 'de juffrouw heeft heel veel spijt'."

Het interview is nog geen kwartier gaande en de zangeres heeft al minstens vijf gevoelens beschreven. Liefde, verlangen, wanhoop, jaloezie, hunkering. Misschien wel het mooist samengevat in het Portugese saudade. Onvertaalbaar volgens de Portugezen, maar o zo vaak gebruikt in de fado. Inmiddels ook een bekende muziekstijl in het 'hoge noorden', maar Lenny kent de fado al decennia. "Toen ik het voor het eerst hoorde, dacht ik niet dat het kon bestaan. Amerikaanse liedjes kunnen zo koel en glad klinken, maar fado raakt je recht in je hart."

Precies dat is wat Lenny met háár liedjes ook wil. Raken. Dat ze al die genoemde emoties zelf bij de hand heeft gehad maakt dat ze ze kan overbrengen. "Ik ben door diepe dalen gegaan." Twee huwelijken en een periode dat ze zichzelf compleet kwijt was. Haar stem létterlijk. "Ik zocht het in de spirituele hoek, maar dreigde me daarin te verliezen. Na een jaar kon ik pas terugkijken op het verleden. Maar vooral vooruit! Wat je hebt meegemaakt, vormt je."

"Ouder worden betekent dat je de dingen niet meer zo eendimensionaal ziet. Ik weet nu dat verdriet eindig is. Dat ik me in gevoelens niet moet verliezen." En dus hebben haar liedjes een gelaagdheid. Intens, bescheiden, blij, verdrietig, warm, koud. "Muziek is de stroom waarop ik drijf. Kabbelend, dan weer golvend. De muziek toont mijn grillen." Plots lacht ze. "Ik hield van de man die je had moeten zijn, dat is een van de liedjes die ik nu in het theater zing. Destijds vond ik het natuurlijk vreselijk dat mijn relatie niet liep, maar nu is het luchtiger, zelfs grappig. Je houdt altijd van iemand, terwijl je die het liefst een beetje zou willen veranderen. Nu zie ik dat."

Dagelijks speelt ze gitaar. Aan tafel pakt ze de denkbeeldige hals vast. "Dan komt er een melodie en dan zing ik mee, klanken." Woorden komen snel genoeg, maar hoeven niet altijd 'eigen' te zijn. "Zo heb ik nu een gedicht van Federico García Lorca tot een lied gemaakt." Allerinnigste geliefde, levendige dood, zo begint de brief van de dichter aan zijn lief die hij nooit meer gaat zien. "Hoe prachtig is dat. De paradox!" Bevlogen laat ze de zinnen over haar lippen glijden: "...stort mijn waanzin vol." Haar eigen muziek maakt zo'n groot deel van haar leven uit dat er vaak geen ruimte is voor nog meer klanken. "Vaak genoeg zijn het de bomen of de wind waar ik naar luister." Of naar haar zesjarige kleindochter. Dol is die op het nummer dat Lenny schreef voor Ali B en Keizer. "Oma, zing Spijt! zegt ze. Ik begin dan met 'spij' en zij zingt de 't' perfect getimed erachteraan." Nóg een emotie: trots.